ابو القاسم سلطانى
439
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اشكال داروئى و مقادير مصرف : 1 - جوشانده ريشه ثيل ( مرغ ) 20 گرم ، آب 1000 گرم ريشه را نيمكوب كرده نيم ساعت جوشانده ، سپس صاف كرده مانند مدرات مىنوشند 2 - عصاره : ريشه مرغ 1000 گرم ، آب مقطر 8 ليتر ، ريشه را مدت 12 ساعت در 5 ليتر آب خيسانده با فشار صاف مىنمايند بر روى تفاله 3 ليتر آب باقيمانده را اضافه نموده پس از 12 ساعت با فشار صاف مىنمايند . دو محلول صاف شده را مخلوط كرده مىگذارند تا تهنشين شود . قسمت روئى را به وسيله عمل انحراف جدا و در بن مارى با غلظت عصاره نرم تبخير مىنمايند 6 * . امروزه به پارسى گياه را مرغ و به عربى ثيل و نجير مىنامند . در گيلان به گندواش مشهور مىباشد . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 320 ش 28 ( 2 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 221 ( 3 * ) - اصل : يندكتا ، اصلاح شده از قانون چاپ سنگى تهران ، كتاب دوم ص 240 ( 4 * ) - تت قانون عب ص 450 ( 5 * ) - مخزن الادويه 184 ( 6 * ) - پزشكىنامه ، ج 2 ص 778 Code - 1970 لصيقى Cynoglossum officinale L . گياهى است علفى ، 2 ساله به ارتفاع 80 - 30 سانتيمتر از خانواده Boraginaceae ، ساقه سبزرنگ ، راست ، در قسمت فوقانى منشعب ، پوشيده از تارهاى نرم ، برگ در پائين ساقه بيضىشكل ، بزرگ و در بالاى ساقه باريك ، دراز ، نرم ، موجدار ، دندانهدار ، شبيه به زبان سگ پوشيده از تارهاى ظريف ، به رنگ غبار با بوع مهوع و در اثر فشار بين انگشتان بوى موش به مشام مىرسد . گل كوچك ، به رنگ خاكسترى تيره و داخل سفيدرنگ ، بىطعم و بوى آن مهوع مىباشد . گياه در اغلب نقاط اروپا و بعضى نواحى آسيا از جمله ايران در آذربايجان ، رودبار و مازندران رويش دارد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : نام علمى گياه Cynoglossum از نام يونانى Kuon به معنى سگ و Glotta به معنى زبان مشتق شده است كه وجه تسميه آن به مناسبت شباهت برگ گياه به زبان سگ مىباشد . ابن بيطار ذيل لصيقى مىنويسد دانشمندان ما آن را اذن الارنب و برخى اذن الغزال ناميدهاند و داراى دانه خشن مىباشد كه به لباس مىچسبد و برخى لصيقى را بلسكى 1 * دانستهاند . ما آن را در حرف الف شرح دادهايم 2 * و ذيل آذان الارنب مىنويسد آن را آذان الغزال ، آذان الشاه و لصيقى مىنامند گياهى است كه برگ آن به برگ بارهنگ شباهت دارد ولى كوچكتر و ضخيمتر و پوشيده از كرك مانند غبار سفيدرنگ و يا مانند برگ